Vorige

Ben jij klaar voor de klokkenluidersrichtlijn?

10 november 2022 Miet Vanhegen Werkgevers

Het wetsontwerp dat de Europese Klokkenluidersrichtlijn omzet in Belgische wetgeving, werd op 27 oktober 2022 in eerste lezing aangenomen in het parlement. Voor de meeste organisaties zal dit nieuwe verplichtingen met zich meebrengen, zoals bijvoorbeeld het opzetten van interne meldingskanalen. Waar moet je je als werkgever precies op voorbereiden? We geven je de krachtlijnen van de klokkenluidersrichtlijn.

Leestijd: Later lezen?

Klokkenluidersrichtlijn in een notendop

Wanneer iemand mistoestanden in zijn (voormalige) organisatie aan het licht brengt, dan spreken we van een klokkenluider. De klokkenluiderrichtlijn wil een systeem (meldingskanaal) invoeren zodat inbreuken op bepaalde wetgeving binnen overheids- en private organisaties in een vroeg stadium kunnen worden opgespoord en behandeld, en dat tegelijkertijd een doeltreffende bescherming biedt aan de klokkenluiders.

De klokkenluider kan een (ex-)werknemer, sollicitant, vrijwilliger, stagiair of zelfstandige werkzaam in de onderneming, aandeelhouders, bestuurders zijn, maar ook iemand die werkt onder toezicht en leiding van (onder-)aannemers en leveranciers, enz.

Inbreuken

Een melder geniet enkel bescherming indien hij of zij een inbreuk op een van volgende wetgevingen meldt:

  • overheidsopdrachten;
  • financiële diensten, producten en markten, voorkoming van witwassen van geld en terrorismefinanciering;
  • productveiligheid en productconformiteit;
  • veiligheid van het vervoer;
  • bescherming van het milieu;
  • stralingsbescherming en nucleaire veiligheid;
  • veiligheid van levensmiddelen en diervoeders, diergezondheid en dierenwelzijn;
  • volksgezondheid;
  • consumentenbescherming;
  • bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens, en beveiliging van netwerk- en informatiesystemen;
  • bestrijding van belastingfraude;
  • sociale fraudebestrijding;
  • de financiële belangen van de Europese Unie;
  • Inbreuken in verband met de Europese interne markt.

Interne en externe meldingskanalen

De richtlijn legt onder andere een verplichting op voor organisaties en lidstaten om meldingskanalen te installeren die voldoen aan bepaalde vereisten om de vertrouwelijkheid van de identiteit van de melder en de onpartijdige opvolging van een melding te garanderen.

Organisaties van minstens 50 werknemers moeten een intern meldingssysteem opzetten, na overleg met de sociale partners, en een register bijhouden van elke ontvangen melding. Het meldingskanaal zal moeten voldoen aan verschillende vereisten (onder meer inzake beveiliging, geheimhouding, informatie, zorgvuldigheid en onpartijdigheid) en procedurele voorschriften.

Zo zullen klokkenluiders hun bezorgdheid schriftelijk (online, per post, enz.) of mondeling (bv. telefonisch of persoonlijk) kenbaar moeten kunnen maken, via een intern of een extern uitbesteed systeem. Ondernemingen zullen moeten een onpartijdige persoon of afdeling moeten aanwijzen die bevoegd is voor de opvolging van de meldingen binnen bepaalde termijnen.

Bovendien moet het interne meldingskanaal door het ontwerp, de opzet en het beheer op beveiligde wijze de vertrouwelijkheid van de identiteit van de melder en van eventuele in de melding genoemde derden beschermen. Niet-gemachtigde personeelsleden mogen er geen toegang tot hebben.

Als werkgever zal je ook moeten instaan voor duidelijke en toegankelijke informatie over de beschikbare meldingskanalen aan de eigen werknemers (bijvoorbeeld via het arbeidsreglement), maar ook aan derden zoals externe dienstverleners.

België kan juridische entiteiten met 50 tot 249 werknemers ook nog twee jaar extra de tijd geven, d.w.z. tot 17 december 2023, om een intern meldingskanaal op te zetten.

Daarnaast is België zelf verplicht om autoriteiten aan te duiden die onafhankelijke en autonome externe meldingskanalen moeten opzetten voor het ontvangen en in behandeling nemen van informatie over inbreuken. De federale Ombudsmannen zullen belast zijn met de coördinatie van externe meldingen in de private sector.

Als ultimum remedium zal de melder ook de mogelijkheid hebben om, onder bepaalde voorwaarden, de informatie openbaar te maken.

Bescherming

Wanneer een klokkenluider een inbreuk op regelgeving in gebieden zoals overheidsopdrachten, financiële diensten, milieubescherming, volksgezondheid, etc. meldt, geniet hij onder concrete voorwaarden ook bescherming tegen represailles in de breedste zin van het woord. Denk aan ontslagbescherming, maar ook schorsing, degradatie, weigering van promotie, pesterijen of uitsluiting, discriminatie of nadelige behandeling, vroegtijdige beëindiging of opzegging van een contract voor levering goederen of diensten, etc.

De beschermingsmaatregelen gelden ook voor al degenen die verbonden zijn met de melders (bv. collega’s of familieleden of personen die de melder bijstaan) en die het slachtoffer kunnen worden van represailles in een werkcontext.

Neem nu al actie

De wet treedt twee maanden na bekendmaking in het Belgisch Staatsblad in werking voor organisaties in de private sector met minstens 250 werknemers. Voor organisaties met 50 tot 249 werknemers zullen de bepalingen vanaf 17 december 2023 van toepassing zijn.

Jouw organisatie kan zich wel al voorbereiden op de omzetting van de richtlijn. Denk bijvoorbeeld nu al na of u het meldingsproces inhouse wil houden of wil outsourcen. Welke policy wil je binnen de onderneming aannemen en hoe ga je informatie over meldingskanalen kenbaar maken? Vergeet niet om hierover te overleggen met de sociale partners.

Bereid je voor op de klokkenluidersrichtlijn

Via een partner kan Acerta je een laagdrempelige, gebruiksvriendelijke tool aanbieden die tegelijkertijd de noodzakelijk privacy garandeert. Acerta biedt je ook modeldocumenten, workshops en individuele ondersteuning aan voor het implementeren van de richtlijn. Neem contact met ons op, of schrijf je in voor ons webinar op 15 november van 11 uur tot 12 uur.

Contact Webinar

Deel dit artikel

Acerta_Miet Vanhegen.png

Geschreven door Miet Vanhegen

Juridisch adviseur

Gerelateerde artikels

Historisch hoge loonindexatie: wat nu?
Werkgevers

Historisch hoge loonindexatie: wat nu?

07 december 2022 Ellen Van Grunderbeek

Is er een vast indexatiemoment in jouw sector? Dan kijk je aan tegen een historisch hoge loonindexatie. Reden tot bezorgdheid, want je loonkost zal drastisch stijgen. Welke acties kan je als werkgever ondernemen?

Lees meer
Bedrijf in moeilijkheden? Zo creëer je financiële ademruimte
Werkgevers

Bedrijf in moeilijkheden? Zo creëer je financiële ademruimte

06 december 2022 Ellen Van Grunderbeek

Het conflict in Oekraïne, stijgende (energie)prijzen, een groeiende faillissementsgolf… Het zijn woelige tijden, en misschien bevindt jouw bedrijf zich ook in woelig water? Met deze tips creëer je financiële ademruimte.

Lees meer
Wat verandert er in december 2022 voor werkgevers?
Werkgevers

Wat verandert er in december 2022 voor werkgevers?

01 december 2022 Miet Vanhegen

Wat verandert er in december op sociaal-juridisch vlak? Lees hier welke wijzigingen een impact kunnen hebben op jouw organisatie en personeelsbeleid.

Lees meer