Overwerk: aan welke regels moet je voldoen?

04 april 2022
Leestijd: Later lezen?

Overwerk, overuren en uitbetalen: wat mag en wat mag niet? Aan welke voorwaarden moet je je als werkgever houden? En de werknemer? Hieronder lichten we de spelregels omtrent overwerk toe.

Wat is het maximum aantal toegestane overuren?

Volgens de Belgische arbeidsduurreglementering mag je medewerker in principe niet meer dan 8 uur per dag of 40 uur per week presteren. Deze normale grenzen kunnen in bepaalde omstandigheden (bv. kleine flexibiliteit) verschoven worden. Werkt hij toch langer dan de normale (eventueel verschoven) grenzen? Dan tellen die uren als overuren.

De grens voor het presteren van overuren ligt in principe op 50 uur per week en 11 uur per dag. Er zijn wel enkele uitzonderingen op deze regel – zoals in bepaalde gevallen van overmacht. Als een medewerker overuren presteert om het hoofd te bieden aan een ongeval is er bijvoorbeeld geen absoluut maximum van kracht.

Hou ook rekening met de interne overurengrens van 143 uur. Jouw sector kan dit aantal verhoogd hebben. Deze grens werd in het leven geroepen om te vermijden dat overuren onbeperkt worden gecumuleerd. Bereikt je medewerker het maximum aantal van 143 overuren boven de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur? Dan mag hij geen overuren meer presteren zonder dat je eerst inhaalrust toekent.

Wat is het verschil tussen overuren en meeruren?

Het verschil tussen meeruren en overuren is dat het bij meeruren gaat over een deeltijdse medewerker die afwijkt van zijn uurrooster zonder dat de voltijdse dag- of weekgrens overschreden wordt. Bij meerwerk presteert de deeltijdse medewerker dus andere uren dan afgesproken in zijn contract. Wel presteert hij nog steeds minder uren dan zijn voltijdse collega. Anders gaat het om overuren.

Wanneer mag je personeel overuren presteren?

Door de strikte regelgeving in België mag je personeel enkel in specifieke situaties overuren presteren:

  • Tijdens voorbereidend werk of nawerk
  • Tijdens werken van vervoer, laden en lossen
  • Tijdens het werken met bederfelijke stoffen
  • Wanneer je de arbeidstijd niet nauwkeurig kan bepalen
  • Tijdens het opmaken van inventarissen of balansen
  • Tijdens een buitengewone vermeerdering van het werk
    • Wanneer er zich een onvoorziene omstandigheid voordoet
    • Om het hoofd te bieden aan een (dreigend) ongeval
    • Voor het uitvoeren van dringende arbeid aan machines of materieel (overmacht)

Vrijwillige overuren zijn toegestaan zonder dat bovenstaande omstandigheden zich voordoen (en aangetoond kunnen worden) – mits je een schriftelijk akkoord hebt met je medewerker. Deze schriftelijke overeenkomst is 6 maanden geldig. Daarna kan je de overeenkomst verlengen in overleg met je medewerker. Je medewerker kan maximaal 120 extra vrijwillige overuren per kalenderjaar presteren. Sectoren kunnen dit aantal verhogen tot maximum 360. 

Het aantal uren dat als vrijwillige overuren kan gepresteerd worden is tijdelijk uitgebreid onder de noemer 'Relance-overuren'. Je leest er hier meer over.

Overuren uitbetalen of opnemen?

Als algemene regel geldt dat je medewerker overuren op een later tijdstip opneemt als inhaalrust. Zo blijft het gemiddelde aantal werkuren per week gelijk binnen de vooraf bepaalde referteperiode. Er zijn wel uitzonderingen op deze regel:

  • Je medewerker kan vrijwillige overuren in principe niet recupereren met inhaalrust. Deze uren worden altijd uitbetaald. Let op: werden de vrijwillige overuren gepresteerd op een zon- of feestdag? Dan is inhaalrust noodzakelijk omwille van de tewerkstelling op de zon- of feestdag. 95 van de 120 vrijwillige overuren moeten wel aangerekend worden op de interne grens. Dit aantal kan door de sector verlaagd worden tot 60. Dit beperkt dus de mogelijkheden om beroep te doen op andere overuren.
  • In het geval van een onvoorziene noodzakelijkheid of buitengewone vermeerdering van werk kan je medewerker vragen om overuren uit te betalen ­– tot een maximum van 91 of 130 overuren per jaar. Enkele sectoren laten dit zelfs toe tot een maximum van 143 overuren.

Niet elk overuur geeft dus recht op overloon. Je betaalt pas overloon als je medewerker meer dan 9 uur per dag of 40 uur per week werkt (of boven de verschoven grenzen). Heeft je medewerker recht op overloon en vielen deze overuren op weekdagen of zaterdag? Dan betaal je doorgaans het basisuurloon plus 50% van dit uurloon. Vond het overwerk op zon- of feestdagen plaats? Dan bedraagt het overloon 100% van het normale uurloon. Let op: sectoren kunnen hogere toeslagen vastleggen.

Gaat het om overuren waarvoor je wel verplicht een overloon betaalt? Dan krijg je hiervoor een fiscaal voordeel in de plaats tot een maximum van 180 uren (tijdelijke verhoging in plaats van 130 uren). In de horeca geldt dit voordeel zelfs tot een maximum van 360 overuren.

Op zoek naar meer antwoorden?

Op zoek naar meer antwoorden?

Als werkgever snel een correct en overzichtelijk antwoord vinden op je hr en payroll-vragen? Daar zorgt Acerta graag voor.

Bekijk al onze dossiers voor werkgevers Bekijk alle artikels over dit onderwerp